Đại tướng và trái tim triệu con người

                                                 CHƯƠNG VIII

    ĐẠI TƯỚNG VÀ TRÁI TIM TRIỆU CON NGƯỜI

Trời Hà Nội những ngày đầu tháng Mười nhuốm một màu trầm mặc đến lạ kỳ. Thu chạm ngõ từ lâu, mang theo cái nắng hanh vàng như mật ong rót xuống những vòm sấu già cổ kính. Thế nhưng, trong cái se lạnh của đợt gió heo may lất phất đầu mùa, vòm trời dường như cứ nặng trĩu, u uất một sắc màu xám nhạt. Gió không đủ mạnh để làm rụng hết lá, nhưng đủ để gieo vào lòng người một cảm giác hanh hao, trống trải. Những con phố vốn dĩ ồn ã nay bỗng dưng dịu lại, chìm vào một khoảng lặng vô hình. Có cái gì đó thật buồn - một nỗi buồn bảng lảng, mơ hồ cứ len lỏi qua từng góc phố, vỉa hè, thấm đẫm vào từng hơi thở của đất trời Thăng Long.

Hoàng hôn buông xuống, tôi ngồi lặng lẽ bên bục cửa sổ, dưới ánh đèn đường vàng nhạt, nhìn những chiếc lá vàng ngoài hiên chầm chậm xoay tròn trong không trung trước khi nằm im lìm trên mặt đất ẩm ướt sương thu. Đúng lúc ấy, từ chiếc ti vi đặt nơi góc phòng, bản tin thời sự đặc biệt vang lên. Nam phát thanh viên mặc trang phục màu đen, với gương mặt và chất giọng trầm buồn, nghẹn ngào thông báo một tin sét đánh: Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trút hơi thở cuối cùng...

Giây phút ấy, không gian xung quanh tôi như hoàn toàn ngưng đọng. Trái tim tôi đột ngột thắt lại, một luồng điện lạnh chạy dọc sống lưng rồi dồn ứ nơi lồng ngực, đau đớn đến nghẹt thở. Nước mắt tôi tự nhiên trào ra, nhòe đi, làm mờ hẳn hình ảnh trên màn hình. Người chiến thắng ở Điện Biên Phủ lẫy lừng; người mang mệnh lệnh lịch sử, nổi tiếng như một lời hịch chỉ đạo trong Chiến dịch Hồ Chí Minh: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa, tranh thủ từng phút, từng giờ, xốc tới miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng"; người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; người mà cả dân tộc hằng kính yêu như một người cha, người ông trong gia đình... nay đã thực sự ra đi rồi sao? Sự thật ấy quá lớn, quá đột ngột, khiến tôi bàng hoàng đến lặng người.

Đang nghĩ về Đại tướng, chợt tôi lại nhớ đến ngày ra đi của Giáo sư, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo. Cách đây năm năm, cũng vào mùa thu, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Quân y 108, Hà Nội. Lễ tang của ông được tổ chức trọng thể theo nghi thức quốc gia vào ngày 11 tháng 9 năm 2008 tại Nhà tang lễ Quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gửi vòng hoa viếng Thượng tướng, Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo. Thi hài ông được mai táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội. Thế là hai vị tướng tài, hai người thủ trưởng kính yêu của chúng ta đã lần lượt về với thế giới người hiền.

Trong cơn xúc động nghẹn ngào, hai hàng nước mắt cứ rưng rưng lăn dài trên gò má, tôi run rẩy cầm lấy chiếc điện thoại. Ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi lúc đó là phải gọi ngay cho anh Võ Điện Biên - con trai của Đại tướng. Trong giờ phút đau thương này, tôi vừa muốn gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình, vừa muốn hỏi han xem chương trình tang lễ và việc tổ chức viếng Đại tướng sẽ diễn ra cụ thể ra sao. Thế nhưng, ngón tay tôi run run bấm số, đầu dây bên kia chỉ vang lên những tiếng bận liên hồi. Tôi cúp máy rồi gọi lại, lần thứ hai, lần thứ ba... vẫn là những âm thanh báo bận dồn dập. Tôi thở dài, chợt hiểu ra. Trong thời khắc lịch sử đau thương này, biết bao triệu trái tim Việt Nam đang hướng về ngôi nhà số 30 Hoàng Diệu. Chắc chắn điện thoại của anh Biên và những người thân trong gia đình Đại tướng đang nghẽn mạng vì rất nhiều người gọi đến chia buồn, hỏi thăm từ khắp mọi miền đất nước, từ những người đồng đội cũ cho đến những người dân yêu quý Đại tướng.

Không muốn làm phiền gia đình trong lúc bối rối, tôi vội vã truy cập vào các trang báo mạng chính thống để tìm kiếm thông tin. Mắt tôi nhòe đi trước những dòng chữ đen trang trọng: Tang lễ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ được tổ chức theo nghi thức Quốc tang tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội vào ngày 12 tháng 10 năm 2013. Nhưng điều làm tôi xúc động sâu sắc hơn cả, đó là quyết định đầy nhân văn của gia đình và ban tổ chức: Thể theo nguyện vọng thiết tha của đồng bào, chiến sĩ cả nước mong muốn được trực tiếp bày tỏ niềm tiếc thương vô hạn, Lễ mặc niệm và vào viếng Đại tướng sẽ được bắt đầu sớm hơn, ngay từ chiều ngày 6 tháng 10 tại tư gia của Người - ngôi nhà số 30 đường Hoàng Diệu Thành phố Hà Nội.

Ngôi nhà ấy - nơi từng lưu dấu bao thăng trầm lịch sử, nơi vị Đại tướng kính yêu vẫn thường trầm ngâm bên hiên vắng, lặng nhìn hàng cây xanh mướt - nơi tôi từng bao lần may mắn được tháp tùng Thượng tướng Hoàng Minh Thảo vào thăm Người trong những ngày lễ lớn của dân tộc... Giờ đây, căn nhà ấy chuẩn bị mở rộng cánh cổng, nhưng không phải để đón mừng chiến thắng, mà là để ôm vào lòng hàng triệu đứa con từ khắp mọi miền Tổ quốc dang tay trở về, nghẹn ngào chắp tay tiễn biệt Người.

Nghĩ đến đây, tôi không thể kìm lòng được nữa. Nỗi xúc động dâng trào nghẹn ngào nơi cổ họng. Tôi quay sang nhìn nhà tôi, gương mặt bà lúc này cũng đã thấm đẫm hai hàng nước mắt từ bao giờ. Chẳng cần ai phải nói với ai câu nào, chúng tôi trao nhau ánh mắt đỏ hoe mà thấu hiểu trọn vẹn tâm ý của nhau.

Thấy thông tin trên mạng dự báo nhân dân sẽ về viếng Đại tướng rất đông, tôi khẽ bảo với bà:

- Theo thông báo của Ban Tổ chức, 14 giờ 30 phút chiều ngày 6 tháng 10 mới bắt đầu mở cửa đón đồng bào vào viếng Đại tướng tại tư dinh số 30 Hoàng Diệu. Nhưng ngay lúc này, bà con đã nườm nượp kéo về Hà Nội rồi. Sáng mai hai vợ chồng mình dậy thật sớm để đi viếng Đại tướng nhé!

Đêm đó, hai vợ chồng lặng lẽ chuẩn bị trang phục thật chu đáo và trang nghiêm, nhanh chóng thu xếp việc nhà để sáng mai đi viếng Đại tướng. Bên ngoài, gió heo may se lạnh thổi qua, kéo theo những đám mây xám bảng lảng phủ kín bầu trời Hà Nội. Nhưng trong lòng chúng tôi, nỗi buồn về Đại tướng đã đi xa dường như đã hòa làm một với nỗi đau chung của cả dân tộc.

Sáng nay, vợ chồng tôi hối hả dắt chiếc xe máy ra khỏi nhà. Trong khoảnh khắc lướt qua cây cầu Chương Dương lịch sử, tôi bỗng nghẹn ngào trước cảnh tượng hiển hiện ngay trước mắt: từng đoàn người từ mọi ngả đường đang dồn về trung tâm thành phố, kết thành một một dòng sông nhân nghĩa - dòng sông của lòng dân. Một "rừng người" cứ thế nối đuôi nhau, âm thầm, trang nghiêm tiến về phía Ba Đình lịch sử, hướng về con đường Hoàng Diệu rợp bóng xà cừ cổ thụ.

Chúng tôi hòa vào dòng người đang lặng lẽ hướng về phía đường Hoàng Diệu, mang theo tấm lòng thành kính, biết ơn sâu sắc và niềm tiếc thương vô hạn gửi tới vị Đại tướng huyền thoại của nhân dân. Chúng tôi phải len lỏi qua từng con phố nhỏ, nhích từng chút một giữa bầu không khí như cô đặc bởi niềm tiếc thương. Đến gần khu vực Lăng Bác, các lực lượng chức năng đã yêu cầu người dân gửi lại phương tiện để vào xếp hàng, đi bộ. Đồng hồ lúc này mới điểm đúng 11 giờ trưa.

Dưới cái nắng thu hanh hao, dòng người cứ thế trải dài ra mãi như vô tận. Chúng tôi hòa vào hàng ngũ chỉnh tề, có những đoạn vỉa hè thắt nút, đoàn người xếp thành hàng mười, sát cạnh nhau cùng hướng tới số nhà 30 Hoàng Diệu. Dưới lòng đường, các chiến sĩ cảnh sát cùng hàng trăm bạn trẻ sinh viên tình nguyện trong sắc màu áo xanh đang ân cần hướng dẫn, phân luồng giao thông.

Tôi ngước mắt nhìn xa xăm, từ phía Lăng Bác, kéo qua đường Điện Biên Phủ và tới tận Hoàng Diệu, chỉ một quãng đường ngắn mà có đến hàng ngàn người đang tĩnh lặng nối nhau chầm chậm bước. Điều kỳ diệu là giữa biển người mênh mông ấy, tuyệt nhiên không một tiếng cãi vã, không một sự chen lấn. Người ta đi bên nhau với ý thức giữ gìn trật tự, rì rầm kể cho nhau nghe những câu chuyện về một Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, về một vị Tổng Tư lệnh tài tình nhưng khi về già vẫn tự tay tưới hoa và luôn dành trọn nụ cười bao dung cho đồng đội... Nhìn biển người bước đi trong trật tự, tôi nghĩ đây không đơn thuần là sự yên lặng về cơ học, mà là sự ngưỡng mộ, trân quý của người dân trước một nhân cách lớn nên mọi người mong ước, cố gắng giữ trật tự yên tĩnh để Đại tướng kính yêu được yên giấc ngàn thu.

Khoảng 16 giờ chiều, sau nhiều tiếng đồng hồ kiên trì nhích từng bước chân trong dòng người bất tận, vợ chồng tôi cũng đã theo đoàn, chạm chân đến cổng ngôi nhà số 30 Hoàng Diệu. Các đồng chí trong Ban Tổ chức nhẹ nhàng hướng dẫn chúng tôi bước vào khuôn viên bên trong.

Bước qua cánh cổng, không gian như ngưng đọng lại trong một cõi thiêng liêng trầm mặc. Dưới những vòm cây cổ thụ sum suê, xanh ngắt, ánh nắng thu lọt qua từng kẽ lá, rũ bóng xuống vườn cây như một mái che chở cho đàn con cháu đang đau xót viếng người. Những tán lá xào xạc trong gió thu nghe như tiếng thở dài của lịch sử, như vạn lời chia sẻ nỗi buồn đau với lòng dân.

Tôi đứng lặng đi, đưa mắt nhìn quanh và chợt nhận ra: ở nơi này, mọi phân biệt về tuổi tác, địa vị hay vùng miền đều hoàn toàn không có ranh giới. Có những cựu chiến binh ngực trĩu nặng huân chương, mái đầu bạc trắng, cố đứng thẳng lưng theo điều lệnh quân đội năm nào nhưng dòng lệ đã làm nhòa đi đôi mắt chân chim. Có những cụ già tóc trắng như sương từ vùng núi cao Tây Bắc hay miền đất mũi Cà Mau xa xôi, một tay chống gậy, một tay ôm khư khư bức ảnh Đại tướng. Có những người mẹ trẻ ẵm trên tay đứa con thơ, cũng kiên nhẫn xếp hàng suốt nhiều giờ liền để con mình được thấm đẫm không khí linh thiêng của một thời khắc lịch sử.

Trong bầu không khí sực nức mùi hương trầm thanh khiết, tôi nghe thấy những tiếng khóc nức nở nghẹn ngào. Nhiều người run run giữ chặt nén hương thơm trước ngực, cố nén tiếng nấc vào lòng nhưng nước mắt cứ thế trào ra, lăn dài trên gò má sạm đen vì sương gió hay những khuôn mặt hãy còn trẻ măng. Đâu đó là những bờ vai rung lên bần bật, những cái cúi đầu trầm lặng đầy bất lực trước quy luật sinh tử nghiệt ngã của tạo hóa muôn đời.

Những con người đang lặng lẽ chờ đợi ở đây, chẳng phải họ hàng thân thích, chẳng mang chung một dòng máu ruột rà với Người. Có bác cựu binh độ tuổi 80 đang xếp hàng vào thắp hương bên cạnh, thấy vẻ mệt mỏi, vợ chồng tôi nhường cho bác đứng trước. Bác gật đầu, quệt dòng nước mắt rồi nghẹn ngào bảo:

- Cảm ơn cô chú. Chúng tôi đến đây vì nỗi đau chung của cả nước, vì sự ngưỡng mộ và lòng biết ơn vô hạn đối với người “Anh Cả Quân đội”. Bác Giáp mất rồi, đồng đội chúng tôi như mất đi người cha, người anh cả kính yêu của mình...

Bước vào gian phòng thờ tôn nghiêm, làn khói hương nghi ngút bay quanh di ảnh Đại tướng với nét mặt hiền hậu, thanh cao. Tôi bước lên, hai tay dâng nén hương thơm, lòng trào dâng một niềm xúc động mãnh liệt.

Công lao của Người đối với non sông này biết bao giờ mới kể hết? Từ những ngày đầu gian khó giữa khu rừng Trần Hưng Đạo với 34 chiến sĩ áo vải, Người đã từng bước khai sinh và rèn luyện nên một đội quân bách chiến bách thắng. Người đã cùng Bác Hồ và Trung ương, vạch lối chỉ đường, đập tan những tập đoàn cứ điểm hùng mạnh, giành lại độc lập, tự do và phẩm giá cho mỗi người dân Việt Nam. Đứng trước linh cữu Người, tôi thấy mình thật nhỏ bé, và những đau thương cá nhân bỗng chốc hòa vào cái đau chung của hồn thiêng sông, núi.

Sau khi thắp hương, tôi được hướng dẫn đến bàn ghi sổ tang. Cầm cây bút mà tay tôi run run, lồng ngực thắt lại. Tôi đặt bút viết những dòng chữ từ sâu thẳm lòng mình:

“Vô cùng thương tiếc Đại tướng! Xin chia buồn sâu sắc với gia đình về mất mát đau thương, không gì có thể bù đắp này...”

Khi hai vợ chồng ra khỏi cổng tư dinh số 30 Hoàng Diệu của gia đình Đại tướng Võ Nguyên Giáp thì đồng hồ đã chỉ 17 giờ chiều. Trời thu Hà Nội sập bóng rất nhanh, cái se lạnh tràn ngập khắp các nẻo đường, góc phố. Thế nhưng, dòng người trên đường Hoàng Diệu ngày một nối dài, cuồn cuộn như không có điểm dừng.

Lúc này, loa phát thanh của Ban Tổ chức thông báo đã hết giờ vào viếng Đại tướng, nhưng lạ thay, không một ai chịu rời khỏi hàng. Những bó hoa hồng thắm, những bông cúc vàng rực rỡ, những ngọn nến cháy phập phùng vẫn nằm nguyên vẹn, trang trọng trên những bàn tay đang run rẩy vì lạnh. Cả đoàn người đứng chôn chân tại chỗ, mắt ai cũng hướng về phía cánh cổng 30 Hoàng Diệu, cầu mong một phép màu, mong các chiến sĩ cảnh vệ có thể châm chước cho mình được vào dâng hương Đại tướng.

Phía bên ngoài, hàng rào người bằng áo xanh của thanh niên tình nguyện vẫn kiên trì đứng nắm chặt tay nhau, tạo thành hàng người nhân ái để đảm bảo trật tự. Đêm mỗi lúc một về khuya, sương xuống mỗi lúc một dày, nhưng dòng người từ các tỉnh xa vẫn tiếp tục đổ về số 30 Hoàng Diệu. Nhiều người đi xe khách đường dài từ miền Trung, Nam Bộ ra đến nơi thì cửa đã đóng, họ quỳ sụp xuống bên lề đường, khóc nấc lên thành tiếng vì xót xa khi chưa kịp vào nhìn mặt vị Đại tướng của nhân dân lần cuối.

Nhìn cảnh tượng ấy, tôi chợt nhận ra một điều thiêng liêng: Nỗi đau mất mát này không chỉ thuộc về thế hệ cha anh - những người đã đi qua mưa bom bão đạn, mà nó đã thấm sâu vào tận huyết quản của lớp người trẻ. Đứng xếp hàng bên tôi lúc chiều là hàng trăm bạn sinh viên. Họ sinh ra khi đất nước đã hòa bình, chưa từng một lần được gặp Đại tướng, chưa từng trực tiếp nghe giọng nói của Đại tướng. Thế nhưng, bằng một sợi dây tâm linh kỳ diệu, tất cả họ đều có chung một khát vọng duy nhất: được dâng lên Người lòng thành kính, sự ngưỡng mộ và nguyện phấn đấu, rèn luyện, tiếp nối bước chân cha anh, quyết tâm bảo vệ non sông, đất nước này.

Chúng tôi về đến nhà, tiếng đồng hồ buông chín tiếng trầm đục vào không gian. Vợ chồng tôi bước qua cánh cửa, mang theo cái lạnh lẽo của một ngày dài nặng trĩu trở về căn nhà nhỏ. Đêm ấy, căn nhà bao trùm một bầu không khí trầm mặc đến nghẹt thở. Không ai màng đến cơm nước, cũng chẳng ai buồn nói với ai câu nào. Cái khoảng lặng vô hình ấy cứ thế kéo dài, đặc quánh. Tôi lặng lẽ bước về phía bức tường phòng khách, ngước mắt nhìn lên những bức ảnh kỷ niệm những lần vào thăm Đại tướng tại dinh thự 30 Hoàng Diệu, được treo ở vị trí trang trọng nhất.

Nhìn những tấm hình chụp với Đại tướng cùng gia đình bên Thượng tướng Hoàng Minh Thảo và những người đồng đội năm xưa - trong đó có cả chúng tôi, hai mắt tôi bỗng nhòa lệ. Ký ức như một thước phim quay chậm ùa về vẹn nguyên. Mới ngày nào đó thôi, “Người Anh Cả” của Quân đội ta vẫn còn đứng đó, cười hiền hậu, ánh mắt trìu mến nhìn chúng tôi như người cha nhìn những đứa con thân yêu... Vậy mà giờ đây, tất cả chỉ còn là một bóng hình hoài niệm.

Trong làn nước mắt nhạt nhòa, tôi run run đưa hai tay chắp trước ngực, hướng về di ảnh của Đại tướng. Lòng thắt lại, tôi lầm rầm khấn nguyện, cầu mong linh hồn của Người dưới suối vàng được yên giấc ngàn thu, phù hộ, độ trì cho đất nước Việt Nam được thanh bình, phát triển, cho con cháu luôn mạnh khỏe, bình an. Bóng đêm ngoài kia như ngưng đọng, nhưng trong tim chúng tôi, ngọn lửa mà Người thắp lên sẽ chẳng bao giờ vụt tắt.

Tôi bật máy tính, lướt qua các trang báo mạng để theo dõi dòng chảy tin tức. Từ chiều tối ngày 4 tháng 10, khi trái tim vĩ đại của Đại tướng ngừng đập, cả thế giới và đất nước ta như cùng chung một nhịp đập của sự tiếc thương. Tại ngôi nhà số 30 Hoàng Diệu, Hà Nội nến và hoa ngập tràn; tại làng quê An Xá bên dòng sông Kiến Giang, Quảng Bình, người dân lập bàn thờ vọng, khóc ròng rã suốt đêm; từ Cao Bằng - nơi lưu dấu những ngày đầu hoạt động cách mạng, qua đất học Nghệ An, Hà Tĩnh, dọc theo dải đất Tây Nguyên hùng vĩ, vào tận Thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ ánh đèn... hàng triệu đồng bào đã thức trắng đêm, thắp lên những ngọn nến lung linh để tưởng nhớ Người - vị tướng văn võ song toàn của dân tộc Việt Nam và của cả nhân loại.

Đặc biệt, tại mảnh đất Quảng Bình đầy nắng gió - nơi chôn nhau cắt rốn của Người, nỗi đau như nhân lên gấp bội. Người dân miền Trung lam lũ, can trường là thế, nay đổ lệ tiễn biệt vị Đại tướng của lòng dân bằng những tình cảm thiêng liêng, máu thịt nhất. Triệu triệu con tim cùng hướng về Thủ đô Hà Nội, cùng cầu nguyện cho linh hồn Người được an giấc ngàn thu.

Điều gì đã đánh thức tâm hồn và lay động trái tim của cả một dân tộc đến mức vĩ đại như vậy?

Tôi ngồi suy ngẫm trong đêm thâu và nhận ra câu trả lời thật giản đơn nhưng vô cùng sâu sắc. Đó chính là sự bình dị cốt cách trong lối sống, là nhân cách vĩ đại trong tâm hồn và đạo đức cao cả, mẫu mực của một vị tướng tài ba. Suốt cuộc đời mình, từ khi là một thầy giáo dạy sử yêu nước cho đến khi trở thành Tổng Tư lệnh, đứng trên đỉnh cao vinh quang, Đại tướng chưa bao giờ tự coi mình là vĩ nhân. Người luôn tự nhận mình chỉ là một người lính chiến, là học trò nhỏ của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

Đại tướng ra đi nhưng đã để lại cho dân tộc, cho nhân dân một di sản tinh thần vô giá, một ngọn hải đăng soi sáng về lòng yêu nước và sự tận tụy quên mình. Bi thương nhưng không bi lụy, tổn thất lớn lao nhưng không làm giảm sút ý chí. Trái tim của Người đã ngừng đập, nhưng đạo đức, nhân cách và sự nghiệp vĩ đại của Người sẽ mãi mãi trường tồn cùng sông núi, là kim chỉ nam cho các thế hệ trẻ hôm nay bước tiếp.

Sau những ngày đại tang đẫm nước mắt, ngày 13 tháng 10 năm 2013, lễ truy điệu và an táng Đại tướng được cử hành trọng thể theo nghi thức Quốc tang. Buổi sáng hôm ấy, đất trời Hà Nội như nín thở để tiễn đưa linh cữu Người rời Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông để về với đất mẹ Quảng Bình.

Lộ trình di quan được truyền hình trực tiếp, và trên mỗi mét đường đoàn xe đi qua, người dân Thủ đô đứng chật kín, khóc nghẹn ngào. Từ Nhà tang lễ Quốc gia, đoàn xe chầm chậm tiến qua các tuyến phố: Tràng Tiền - Hàng Khay - Tràng Thi - Điện Biên Phủ - Hoàng Văn Thụ - Hoàng Diệu.

Khi qua Quảng trường Ba Đình lịch sử, trước Lăng Bác - nơi Người từng đứng bên cạnh Bác Hồ trong ngày Tuyên ngôn Độc lập, đoàn xe như đi chậm lại để Người chào Bác Hồ, người thầy vĩ đại của mình.

Xe dừng lại trước ngôi nhà 30 Hoàng Diệu. Biển người òa khóc nức nở khi các chiến sĩ tiêu binh thực hiện nghi thức rước di ảnh, huân chương của Người vào nhà, như một lời từ biệt lần cuối: Người đã về thăm nhà, nhưng lần này là để đi mãi mãi.

Sau đó, đoàn xe tiếp tục lăn bánh qua Trần Phú - Sơn Tây - Kim Mã - Cầu Giấy - Phạm Văn Đồng - cầu Thăng Long để hướng thẳng về sân bay quốc tế Nội Bài.

Tại đường băng sân bay Nội Bài, hai chiếc chuyên cơ đặc biệt của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) đã túc trực sẵn sàng, mang theo những mật danh lịch sử đầy xúc động: Chuyên cơ ATR 72 mang số hiệu VN103 được lấy theo chính tuổi đại thọ của Đại tướng (103 tuổi) vinh dự mang trọng trách chở linh cữu của Người, dưới sự bảo vệ nghiêm ngặt của Đội tiêu binh danh dự; Chuyên cơ Airbus 321 mang số hiệu VN1911 tượng trưng cho năm sinh của Người (năm 1911) là nơi Ban Tang lễ Nhà nước, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng gia quyến đồng hành vào Quảng Bình.

Đúng 13 giờ chiều cùng ngày, tiếng gầm vang của động cơ xé toạc không gian, hai chiếc chuyên cơ đáp xuống Sân bay Đồng Hới trong sự đón đợi của hàng vạn người dân Quảng Bình dầm sương dãi nắng. Ngay sau đó, linh cữu của Người được chuyển sang đoàn xe chuyên dụng của Quân đội, hành quân dọc theo chặng đường dài hơn 65 km ra thẳng vùng biển Vũng Chùa - Đảo Yến thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch.

Từ 16 giờ đến 17 giờ chiều ngày 13 tháng 10, giữa tiếng đại bác rền vang hòa cùng tiếng sóng biển Đông rì rào, linh cữu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp chính thức được hạ huyệt, hòa quyện vào lòng đất mẹ Quảng Bình. Người chọn nằm lại nơi eo biển miền Trung đầy nắng gió, tựa lưng vào dãy Hoành Sơn hùng vĩ, hướng mắt nhìn ra biển Đông bao la, như một lời thề ngàn năm quyết giữ yên bờ cõi, non sông.

Nhân dịp giỗ đầu Đại tướng, vợ chồng chúng tôi vinh dự có cơ duyên đồng hành cùng đoàn công tác của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Bình - do đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng (nay là Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao) làm trưởng đoàn - về Vũng Chùa - Đảo Yến dâng hương viếng Người. Đoàn đã chu đáo chuẩn bị vòng hoa mang dòng chữ trang trọng: “ĐC Dương Thanh Biểu – Nguyên Phó Viện trưởng VKSNDTC kính viếng”.

Khi đặt chân tới vùng đất linh thiêng này, ngọn gió biển miền Trung mát lành bỗng lắng đọng lòng người thêm phần thanh tịnh. Sóng Vũng Chùa vẫn muôn đời rì rào vỗ nhịp, gió Đảo Yến vẫn nhẹ nhàng thổi qua như khúc dân ca ru Người giấc ngủ bình yên ngàn thu. Thời gian dẫu lặng lẽ trôi, sức cảm hóa từ nhân cách vĩ đại của Người vẫn vẹn nguyên; để rồi hàng triệu trái tim Việt Nam từ khắp mọi miền của đất nước vẫn nườm nượp nối đuôi nhau hành hương về đây, thành kính thắp nén tâm hương tri ân Người.

Để canh giữ cho giấc ngủ của Đại tướng được yên tĩnh, và để hướng dẫn, giúp đỡ đồng bào cả nước khi về thăm viếng, các chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình đã dựng lán, lập chốt, thầm lặng làm nhiệm vụ suốt ngày đêm không quản ngại nắng mưa, sương gió.

Thời gian dường như trôi nhanh hơn khi mùa thu lại tới. Còn ít ngày nữa mới đến ngày giỗ đầu, nhưng hôm nay, khi đặt chân đến Vũng Chùa - Đảo Yến, tôi không khỏi xúc động nghẹn ngào trước khung cảnh trước mắt.

Nơi yên nghỉ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp hôm nay tấp nập dòng người. Từ lối vào chân núi cho đến từng bậc cấp dẫn lên ngôi mộ, đoàn người chậm rãi, lặng lẽ và thành kính nối dài như vô tận.

Tôi và Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến cùng đoàn sánh bước bên nhau lên mộ Người. Vừa đi, tôi cất lời hỏi:

- Nghe tin bà con về thắp hương cho Cụ đông lắm phải không, Viện trưởng?

Viện trưởng gật đầu, giọng trầm ấm, chất chứa niềm tự hào sâu thẳm:

- Báo cáo anh. Kể từ ngày Cụ về đây an nghỉ, chưa một ngày nào Vũng Chùa vắng bóng đồng bào. Nhất là vào những dịp cuối tuần, ngày lễ lớn và như hôm nay - ngày giỗ đầu của Cụ...

Nói đến đây, anh dừng lại, ngoái nhìn ra phía sau:

- Anh xem kìa. Dòng người đổ về mỗi lúc một đông. Có hôm lên đến hàng ngàn bà con xếp hàng dài từ dưới chân núi lên đến đỉnh mộ. Trong đó có cả những đoàn khách quốc tế, những học giả nước ngoài cũng lặn lội tìm về để tri ân Người.

Tôi ngước nhìn theo hướng tay Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến chỉ. Quả thật, một "biển người" đang thành kính hành hương về viếng Đại tướng. Giữa không gian bao la của mây trời và biển đảo Quảng Bình, nhìn dòng người trầm mặc bước đi, tôi chợt nhận ra một chân lý: Đại tướng chưa bao giờ khuất bóng. Người chỉ rời những trang sử vàng chói lọi của dân tộc để bước vào cõi vĩnh hằng, sống mãi trong đền đài tâm tưởng thiêng liêng của mỗi người con đất Việt và bạn bè quốc tế

Hành trình từ những ngày thu đẫm lệ tại Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến cho đến những ngày đông lộng gió tại Vũng Chùa - Đảo Yến đã để lại trong tâm hồn tôi những dấu ấn không bao giờ phai nhạt.

Chúng ta mang theo nỗi đau thương nghẹn ngào trong những ngày tang lễ của Người, để rồi khi đứng trước chốn linh thiêng này, nỗi buồn hóa thành sự chiêm nghiệm lớn lao. Có những con người sinh ra là để gắn liền với vận mệnh của dân tộc; và khi họ ra đi, cái chết không phải là dấu chấm hết, mà chỉ là sự khởi đầu cho một sự bất tử mới.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra đi, để lại một niềm tiếc thương vô hạn, một khoảng trống không gì có thể khỏa lấp trong lòng dân tộc ta. Đó là nỗi đau khi phải tiễn biệt người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị tướng của nhân dân, Người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nhưng đồng thời, sự ra đi của Người cũng khơi dậy mạnh mẽ lòng tự hào dân tộc, tinh thần đại đoàn kết toàn dân và ngọn lửa yêu nước nồng nàn trong triệu triệu con tim. Đặc biệt là đối với thế hệ trẻ hôm nay - những chủ nhân tương lai của đất nước - hình ảnh Đại tướng chính là bài học sống động nhất về lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với nhân dân.

Người đã cống hiến trọn vẹn 103 năm tuổi đời, trọn vẹn một thế kỷ vinh quang, tận tụy và trong sạch cho Đảng quang vinh, cho đất nước anh hùng và cho nhân dân muôn vàn yêu dấu.

Hôm nay, dẫu hình bóng Người đã hóa thân vào mây trắng trời xanh, dẫu thể xác Người đã nằm lại trong lòng đất mẹ Quảng Bình bao dung, nhưng cốt cách thanh cao, đạo đức sáng ngời, trí tuệ uyên bác và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Người vẫn mãi mãi là ngọn đuốc thiêng liêng. Ngọn đuốc ấy tiếp tục soi đường cho lớp lớp thế hệ thanh niên Việt Nam ngày nay vững bước trên con đường đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đặc biệt, đối với những người lính chiến như chúng tôi - những người từng trực tiếp hoặc gián tiếp nhận ánh hào quang từ phong cách chỉ huy tài tình của Người - hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn là nguồn tự hào vô bờ bến. Được sống, được chiến đấu trong cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự chỉ huy trực tiếp của Đại tướng là vinh dự lớn lao nhất cuộc đời mỗi chúng tôi.

Là những cựu chiến binh đi qua khói lửa chiến tranh, chúng tôi càng thấu hiểu trách nhiệm của mình trong thời bình: cần tiếp tục đoàn kết, tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của người công dân trong điều kiện và hoàn cảnh mới, để mãi xứng danh là anh “Bộ đội Cụ Hồ”.

Vũng Chùa ơi, sóng biển cứ gầm vang bản hùng ca giữ nước; Đảo Yến ơi, chim yến cứ bay về che chở giấc ngủ cho Người...

Đại tướng kính yêu của chúng ta đang ngủ một giấc bình yên giữa ngàn trùng sóng nước quê hương. Người đã sống trọn một đời vì nước, vì dân, tận trung với Đảng, tận hiếu với dân. Và giờ đây, nhân dân Việt Nam cũng đang dành cho Người một vị trí trang trọng nhất, vĩnh cửu nhất trong trái tim mình.

Người mãi mãi là vị Đại tướng của nhân dân, sống mãi trong triệu triệu trái tim người con đất Việt./. 

           Dương Thanh Biểu và vợ Ngô Thị Lan xếp hàng viếng Đại tướng 6/10/2014

                   Dương Thanh Biểu ghi sổ tang tại 30 Hoàng Diệu

Đoàn Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Bình do đồng chí  Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng dẫn đầu vào thăp hương tại mộ Đại tướng ở Vũng Chùa)