Tạ Đình Đê. Chương VII. Phiên tòa minh bạch

Bảy

____________________

Phiên tòa dân chủ và minh bạch

là hạnh phúc người tù

Ông Đề kể:

- Tiếp đó, Luật sư hỏi chúng tôi một số vấn đề mà Bản cáo trạng quy kết. Tôi và các bị cáo trả lời rõ ràng, minh bạch. Sau đó bà Chủ tọa phiên tòa dứng lên tuyên bố chuyển sang phần tranh luận và mời đại diện Viện kiểm sát nhân dân phát biểu luận tội. Ông Kiểm sát viên đứng dậy, vẫn với cái đầu hói và ánh mắt nghiêm khắc. Ông nhìn mọi người, hắng giọng, đọc Bản luận tội. Mặc dù diễn biến phiên tòa mấy ngày qua tương đối cụ thế nhưng Bản luận tội được ông Kiểm sát viên công bố với những lập luận như đã nêu trong Bản cáo trạng. Lúc này khán phòng có tiếng xì xầm. Tâm trạng tôi lúc đó cảm thấy chán chường như người bị giội gáo nước lạnh giữa lúc đang hy vọng vào sự công minh của phiên tòa.

Ông Kiểm sát viên trích dẫn khoản 2 Điều 12 Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa để kết luận: Bị cáo Tạ Đình Đề đã có hành vi phạm tội rất nghiêm trọng. Nghe Kiểm sát viên đọc đến đây người tôi run lên, trống ngực đập mạnh hơn. Kiểu này thế nào cũng bị tù mọt gông như có lần bà Thọ đã nói. Nghe xong Bản luận tội, đầu óc tôi đau nhói, căng thẳng, tay chân run lên.

Nhưng cũng thật lạ. Phần đầu của Bản luật tội nêu tội trạng rất nghiêm trọng nhưng phần đề xuất lại có vẽ “giơ cao đánh khẽ”. Đến đây, ông Kiểm sát viên hạ giọng, nhìn mọi người và đề xuất mức án với tôi từ 18 tháng đến 24 tháng tù! Tôi cảm thấy vui mừng quá đỗi. Tôi nhẩm tính, với mức án này thì chỉ còn dăm tháng ngồi tù nữa là tôi được về với vợ, con.

Nhưng bình tĩnh lại, tôi thấy không thể chấp nhận với những lập luận của Bản luận tội. Rất có thể Tòa án sẽ chấp nhận theo đề xuất của Kiểm sát viên. Nếu vậy tôi sẽ chống án đến cùng.

Đang nghĩ ngợi về Bản luận tội thì bà Chủ tọa mời luật sư đứng lên phát biểu. Trong cơn hoang mang tột độ, tôi nghĩ mình như chới với sắp chìm giữa dòng sông chảy xiết thì xuất hiện một con người đang dang tay cứu vớt.

Kể đến đây, ông “bắn” điếu thuốc lào rồi tiếp tục:

- Luật sư Hoàng Thế Kế đứng dậy, cặp kính trắng đeo xệ xuống, nét mặt đầy tự tin. Ông nhìn mọi người và hướng lên phía Hội đồng xét xử, rổi đảo mắt nhìn sang tôi, bình tĩnh trình bày: Kính thưa Hội đồng xét xử! Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án và kết quả thẩm vấn tại phiên tòa cho thấy, những số liệu do Kiểm sát viên nêu ra để quy kết tội trạng cho bị cáo Tạ Đình Đề là không có cơ sở. Vì lẽ, những chứng cứ, tài liệu liên quan đến hành vi cố ý làm trái, chi tiêu sai nguyên tắc, tham ô... có liên quan mật thiết đến công tác kiến thiết cơ bản, Nhưng phần này đã được Cơ quan điều tra tách ra để điều tra tiếp. Không hiểu tại sao Kiểm sát viên vẫn đưa các tài liệu này để quy kết cho bị cáo? Do vậy, lập luận của Kiểm sát viên là không có căn cứ và không hợp pháp.

Luật sư Hoàng Văn Kế vừa dứt lời thì những tràng vỗ tay rào rào như sấm dậy. Một âm thanh chứa đựng những cung bậc thân thiện, hạnh phúc và niềm tin. Nhiều tiếng reo hò của bà con cứ vang lên, hoan hô, h…o…a…n…h…ô nối nhau trong khán phòng rồi lan tỏa ra ngoài sân Tòa án.

Chờ tiếng vỗ tay reo mừng của người dân dứt hẳn, ông Luật sư gật đầu, tiếp tục: Tôi thấy các số liệu do Kiểm sát viên đưa ra quy kết Tạ Đình Đề về tội cố ý làm trái, chi sai nguyên tắc gây thiệt hại 180.518đ70, được lấy từ báo cáo kết luận của Đoàn Thanh tra Liên bộ. Tuy nhiên, Đoàn Thanh tra Liên bộ không được thành lập hợp pháp theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền... Vì vậy, Đoàn thanh tra Liên bộ đó không hợp pháp nên số liệu do Kiểm sát viên viện dẫn cũng không có giá trị pháp lý.

Từ các căn cứ nêu trên, chúng tôi thấy, những số liệu mà Kiểm sát viên viện dẫn để quy kết cho bị cáo Tạ Đình Đề và một số bị cáo khác trong vụ án này là không có cơ sở pháp lý. Chúng tôi đề nghị Hội đồng xét xử xem xét thận trọng và bác bỏ những số liệu được lấy từ Đoàn thanh tra để làm căn cứ buộc tội bị cáo.

Luật sư vừa dứt lời, hàng tràng vỗ tay lại nổ vang như sấm dậy. Bà Chủ tọa đã phải mấy lần nhắc nhở bà con bình tĩnh và giữ trật tự để nghe Luật sư phát biểu. Tuy nhiên, mọi người vẫn tự nhiên hoan hỉ reo mừng trước lời bào chữa quá xuất sắc của Luật sư.

Chờ tiếng vỗ tay, reo hò ngừng hẳn, ông Luật sư giương mục kỉnh, nhìn mọi người. Trong phòng cũng như ngoài sân Tòa án, im lặng trở lại. Giọng ông Luật sư sang sảng:

Kiểm sát viên kết luận Tạ Đình Đề đã tham ô 4.800đ. Tại phiên tòa, thân chủ của tôi đã thừa nhận có việc chi tiêu số tiền đó. Tuy nhiên, bị cáo cho rằng, trong hơn 3 năm lãnh đạo Ban thể dục thể thao, Tạ Đình Đề tạm ứng số tiền 4.800đ tại quỹ của Ban thể dục thể thao để chi tiêu mua nước uống cho anh em vận động viên từ năm 1971 đên 1974. Mỗi năm, Tạ Đình Đề chi tiêu hơn 1.500đ. Tôi nghĩ số tiền này rất nhỏ so với kết quả xây dựng quỹ phúc lợi rất lớn của Xưởng dụng cụ. Việc chi tiêu số tiền trên đây vì lợi ích tập thể, chứ hoàn toàn không phải để chi tiêu cho cá nhân bị cáo. Mặt khác, bị cáo Tạ Đình Đề là người lãnh đạo, chủ tài khoản nên theo quy định của pháp luật, việc chi số tiền đó cho các cầu thủ trong 3 năm để mua nước uống là đúng với thẩm quyền của bị cáo và cũng không có gì vi phạm.

Còn các khoản chi liên hoan cho những buổi gặp mặt đồng đội cùng công tác năm xưa ở Vân Nam Trung Quốc hết 200đ là do Tạ Đình Đề vay của anh Minh. Tại phiên tòa anh Minh cũng xác nhận điều đó. Do vậy, có căn cứ khẳng định Tạ Đình Đề không phạm tội như quy kết của Kiểm sát viên.

Ông Luật sư vừa dừng lời, tiếng vỗ tay, tiếng hò reo của hàng nghìn người lại vang lên từ trong khán phòng xử án, lan ra sân Tòa án và cả ngoài đường phố, cộng hưởng vào nhau như sấm vang xa hơn và lâu hơn. Ngay trong phòng xử án, tôi đã thấy nhiều người vừa vỗ tay, vừa hò reo, thậm chí có người còn nhảy cẫng lên. Những hình ảnh ấy in đậm và không thể phai mờ trong cuộc đời tôi.

Nghe ông kể đến đây, tôi thầm nghĩ: Các cụ ngày xưa dạy “ quan nhất thời, dân vạn đại” thật đúng. Hàng nghìn người dân đứng dưới trời nắng như thiêu như đốt, phần lớn là người dân lao động, chân lấm tay bùn. Nhưng họ rất sáng suốt và luôn đề cao, tôn trong những người làm ăn đúng đắn, thật sự vì nước vì dân. Họ là người am hiểu thực tế và chỉ nghĩ giản đơn: Cái gì đúng và hợp đạo lý là họ động viên, cổ vũ.

Với mạch chuyện, ông nhìn tôi kể tiếp:

- Sau lời phát biểu của Luật sư, bỗng nhiên ông Kiểm sát viên giơ tay xin phát biểu. Tôi thật sự lo lắng. Không hiểu ông Kiểm sát viên sẽ phản đối ý kiến Luật sư hay muốn buộc thêm tội gì đây? Hội trường đang ồn ào chợt lặng im phăng phắc, không khí lo lắng bao trùm.

Bà Chủ tọa gật đầu. Vị Kiểm sát viên đứng lên, hắng giọng phát biểu. Tôi và cả hội trương như nín thở… Nhưng thật bất ngờ, ông nhìn mọi người rồi đáo mắt nhìn tôi: Sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ tại tòa, tôi xin tuyên bố rút phần truy tố tội tham ô đối với Tạ Đình Đề.

Ông Kiểm sát viên nói vậy, tôi thở phào, nhẹ nhõm, mọi người dự phiên tòa ngạc nhiên ồ lên vui sướng! Nghe vậy tôi càng thán phục ông Kiểm sát viên, một người không bảo thủ, biết phục thiện và dũng cảm trong việc rút truy tố tôi về tội tham ô. Đây là bản lĩnh rất cần đối với các Kiểm sát viên.

Kể đến đây, ông Đề dừng lại kéo cái điếu bát đã nhuốm màu thời gian về phía mình. Ông lấy hơi, "choác... choác... choác" rồi rít thật dài. Đôi mắt ông lim dim, khoan khoái, ngửa mặt lên trần nhà, nhả khói. Câu chuyện được ông tiếp tục:

- Luật sư chuyển qua phần bào chữa cho tôi về tội cố ý làm trái: Bản cáo trạng quy kết Tạ Đình Đề phạm tội cố ý làm trái. Thiệt hại là yếu tố bắt buộc của tội cố ý làm trái. Nhưng Kiểm sát viên chỉ nói chung chung mà chưa chứng minh thiệt hại cụ thể như thế nào.

Mặt khác, tại phiên tòa, không có một cơ quan, đơn vị nào nêu vấn đề về thiệt hại do hành vi của các bị cáo gây ra. Đại diện cơ quan chủ quản của bị cáo Tạ Đình Đề khẳng định, không có thiệt hại xảy ra.

Đồng thời, muốn kết luận bị cáo phạm tội cố ý làm trái thì phải chứng minh được làm trái văn bản pháp luật nào? Trong vụ án này, bị cáo Tạ Đình Đề và các bị cáo khác đi liên hệ xin máy móc, thiết bị đang nằm rải rác trên các ga xe lửa… đã được các cấp có thẩm quyền nhất trí. Các văn bản ngày 4/12/1974 của Bộ giao thông vận tải gửi Thủ tướng Chính phủ và công văn số 715 ngày 05-5-1976 của Tổng cục Đường sắt gửi Tòa án có nội dung khẳng định: Ngày 30-8-1973, Bộ Giao thông vận tải đã nhất trí cho phép Tạ Đình Đề xé lẻ thiết bị. Đây là tài liệu, chứng cứ rất quan trọng để khẳng định các bị cáo không phạm tội Cố ý làm trái như Kiểm sát viên quy kết.

Cuối cùng, luật sư Kế nhìn xuống tôi và nói: Căn cứ các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, cho thấy: Bị cáo Tạ Đình Đề là con người nhiệt huyết, dũng cảm trong chiến đấu, giành độc lập tự do cho Tổ quốc, cho dân tộc. Trong xây dựng kinh tế, bị cáo không cam chịu đói nghèo, tìm mọi cách cải tiến phương pháp quản lý, nhằm đưa sản xuất phát triển. Trong điều kiện khó khăn của đơn vị, dưới sự lãnh đạo của Tạ Đình Đề, sản xuất của Xưởng dụng cụ ngày càng phát triển. Sản phẩm của đơn vị ngày càng nhiều, chất lượng tốt và đã xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới. Đơn vị của Tạ Đình Đề đã thu về cho Nhà nước nhiều ngoại tệ. Việc làm và đời sống của người thợ ngày càng được cải thiện. Là người lãnh đạo đơn vị nhưng ông rất khiêm tốn trong sinh hoạt, đoàn kết với mọi người, vị tha và bao dung, sống liêm khiết, không có tư túi. Do vậy, ông là người được tập thể đơn vị hết sức yêu quý và kính trọng. Tạ Đình Đề là người rất quan tâm đến anh em cấp dưới, gặp ai khó khăn thì sẵn sàng giúp đỡ. Cấp trên khẳng định, đơn vị của Tạ Đình Đề là điểm sáng trong sản xuất kinh doanh. Việc làm của Tạ Đình Đề là đúng pháp luật. Tôi đề nghị Hội đồng xét xử, xem xét thận trọng. Với các tài liệu chứng cứ tại phiên tòa cho thấy không có căn cứ để kết tội Tạ Đình Đề như quan điểm của Kiểm sát viên tại phiên tòa.

Luật sư Kế vừa dứt lời, tiếng vỗ tay và hò reo lại vang lên từng hồi, không ngớt. Tôi như được mở cờ trong bụng, con tim rạo rực. Bao nhiêu căng thẳng trong đầu đều biến mất.

Kể đến đây ông Đề dừng lại, kéo hơi thuốc lào rồi ngửa cổ lên trần nhà khoan khoái nhả khói. Ông nhìn tôi:

- Đây là lúc tôi và mọi người được sống trong không khí dân chủ, minh bạch. Người tù bị oan như tôi coi đây là giây phút hạnh phúc nhất cuộc đời.

Nghe ông Đề kể, hình ảnh phiên tòa cách đây hàng chục năm trời cứ hiện lên rõ nét như lời ông kể. Tại phiên tòa hôm đó, có nhiều người không kìm được xúc động trước lời bào chữa sắc sảo, có lý có tình của Luật sư Kế và lời tự bào chữa của bị cáo Tạ Đình Đề. Rất nhiều người đến dự phiên tòa vẫn đi chân đất, mang cơm nắm, khoai luộc để ăn. Họ ăn mặc giản dị, có người còn mặc áo vá…Nhưng mỗi khi nghe Kiểm sát viên phát biểu, nét mặt họ lộ rõ sự lo lắng. Nhưng khi nghe ông Đề, Luật sư bào chữa nét mặt người nào cũng vui mừng phấn khởi và hô vang “Tạ Đình Đề. Hoan hô Tạ Đình Đề”.

Trước vành móng ngựa, ông vẫn tỏ ra là người thông minh, tự bào chữa cho mình. Sau mỗi lần ông phát biểu bào chữa, tiếng hô vang tên ông như sấm dậy của hàng ngàn bà con. Không hiểu sắp tới Hội đồng xét xử sẽ tuyên như thế nào nhưng nghe lời bào chữa của Luật sư và bị cáo Đề, người nào cũng phấn chấn, tin tưởng sự vô tư của Tạ Đình Đề.

Từ đó tôi suy nghĩ: mọi người đến dự phiên tòa tuy còn nghèo, lam lũ, nhưng họ thật sự giàu tình cảm với những người suốt đời phấn đấu, hy sinh vì Tổ quốc, vì nhân dân. Đó là thứ tình cảm rất mộc mạc, chân thành, rất đỗi yêu thương của nhân dân với Tạ Đình Đề.

 Mới hay, nhân dân bao giờ cũng minh định, công bằng trong yêu ghét, trọng khinh. Ai làm lợi cho dân, sống hết lòng vì dân, liêm khiết, thanh bạch thì người dân sẽ đời đời khắc cốt ghi tâm, suy tôn kính trọng. Ngược lại, người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn, đục khoét tài sản của nhà nước, những người chọc gậy bánh xe, tố cáo xuyên tạc…dù họ có tô son, trát phấn cũng không thể che mắt được nhân dân. Với truyền thống hàng ngàn năm lịch sử chống ngoại xâm, xây dựng đất nước, nhân dân ta rất vô tư sòng phẳng. Âu đó cũng là quy luật của muôn đời. Dân gian đã nói không sai: Trăm năm bia đá thì mòn/ Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ. Những người như Tạ Đình Đề chắc chắn sẽ còn được nhân dân yêu mến kính trọng lâu dài và xứng đáng được lưu truyền mãi mãi…

Ông Đề nhấp ngụm nước, kể tiếp:

- Sau phần bào chữa của Luật sư, tôi và các bị cáo khác có lời nói cuối cùng, bà Chủ tọa đứng lên nhìn mọi người với đôi mắt tinh anh, tuyên bố: “Phiên tòa tạm nghỉ để Hội đồng xét xử nghị án, ngày mai phiên tòa tiếp tục”.

Nhiều người lục đục kéo nhau ra về. Nhưng vẫn còn nhiều người tụm ba, tụm bảy dưới mỗi góc cây bàn tán rì rầm về lời bào chữa của Tạ Đình Đề và Luật sư Kế. Họ cũng bàn với nhau về lời phát biểu của các vị đại diện cơ quan chủ quản là Tổng cục Đường sắt cũng như lời phát biểu của vị Kiểm sát viên. Họ khen phiên tòa, dưới sự điều khiển của bà Chủ tọa Phùng Lê Trân được diễn ra rất khách quan, bình đẳng, minh bạch. Những lời phát biểu bào chữa hay của đại diện cơ quan chủ quản là xuất phát từ sự thật, nói đúng sự thật nên có sức mạnh thu phục nhân tâm. Họ hẹn nhau, ngày mai phải tranh thủ đến dự phiên tòa để nghe bà Chủ tọa xinh đẹp nhưng rất nghiêm khắc sẽ tuyên án như thế nào!